Krahas paqes në Ukrainë, amerikanët dhe rusët po diskutojnë gjithashtu bashkëpunimin tregtar dypalësh.
Dy kanale paralele negociatash duket se kanë marrë formë gjatë vitit të kaluar rreth luftës në Ukrainë.
Nga njëra anë, bisedimet e udhëhequra nga SHBA-ja me Rusinë për t’i dhënë fund konfliktit nuk kanë prodhuar ende marrëveshje për territorin apo garancitë e sigurisë. Nga ana tjetër, sipas raportimeve, përfaqësues të Kremlinit dhe të Shtëpisë së Bardhë po diskutojnë edhe marrëveshje ekonomike dypalëshe.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky, duke cituar shërbimet e inteligjencës, pretendon se Moska u ka premtuar Shteteve të Bashkuara marrëveshje deri në 12 trilionë dollarë në këmbim të heqjes së sanksioneve. Një burim i cituar nga The Economist vlerëson se një paketë marrëveshjesh mund të jetë rënë dakord tashmë në terma të përgjithshme.
Në Evropë po shtohen shqetësimet se Donald Trump mund të ushtrojë presion mbi Kievin për lëshime serioze deri në qershor, një afat që ai ka vendosur për progres në marrëveshjen e paqes, me synimin për përfitime ekonomike nga Moska.
“Marrëveshja më e mirë”
Sipas të njëjtit raport, përpara një takimi mes Vladimir Putin dhe Trump në Alaska në gusht, thuhet se u përgatit një memo nga Këshilli i Sigurisë Ruse për t’i paraqitur presidentit amerikan një paketë të quajtur “marrëveshja më e mirë”.
Që nga prilli, kreu i Fondit Rus të Investimeve Direkte, Kirill Dmitriev, është takuar disa herë me të dërguarin special të Trump, Steve Wittkoff. Ndërkohë, persona të lidhur me rrethin e presidentit amerikan kanë shqyrtuar mundësi investimi në asetet ruse të energjisë.
Propozimet që thuhet se janë diskutuar përfshijnë investime në naftë dhe gaz në Arktik, miniera metalesh të rralla, një qendër të dhënash me energji bërthamore dhe madje një tunel nën Ngushticën e Beringut. Rusia përballet me presion nga çmimet e ulëta të naftës dhe sanksionet, ndërsa Trump kërkon rezultate të prekshme para zgjedhjeve të mesmandatit.
Dyshime mbi shifrën 12 trilionë
Ideja që SHBA mund të përfitojë 12 trilionë dollarë, rreth gjashtëfish i PBB-së vjetore ruse, shihet nga disa analistë si ekzagjerim. Optimistët argumentojnë se energjia e lirë ruse, mineralet jetike dhe tregu prej 145 milionë konsumatorësh mund të jenë joshës për kompanitë perëndimore. Skeptikët, megjithatë, theksojnë se përfitimet reale mund të jenë shumë më të vogla, sidomos pasi Kina ka forcuar pozitat e saj në projektet ruse të energjisë dhe lëndëve të para.
Interesi i biznesit perëndimor duket se vazhdon pavarësisht sanksioneve. Drejtues të kompanive të mëdha të naftës u takuan me ish-partnerë rusë në konferencën e energjisë ADIPEC në Abu Dhabi, ndërsa firma ligjore amerikane kanë shqyrtuar skenarë për heqjen e sanksioneve. Të paktën pesë kompani amerikane që u larguan nga Rusia, përfshirë Apple dhe McDonald’s, thuhet se kanë riregjistruar markat tregtare. Gjithashtu, sipas raportimeve, Putin i ofroi Trump kthimin e aseteve me vlerë 5 miliardë dollarë të sekuestruara nga ExxonMobil në vitin 2022.
Kompleksiteti i heqjes së sanksioneve
Heqja e sanksioneve ndaj ekonomisë ruse është shumë më e ndërlikuar në praktikë. Vendet perëndimore kanë vendosur rreth 23,000 masa kufizuese ndaj Rusisë, duke krijuar një regjim të dendur presioni ekonomik. Trump mund të anulonte disa prej tyre me dekret presidencial, por heqja e shumë të tjerave, sidomos ndaj bankave dhe projekteve energjetike, kërkon miratimin e Kongresit amerikan.
Diplomatët vlerësojnë gjithashtu se Evropa do të tregonte kujdes të madh për heqjen e sanksioneve të veta. Përvoja me Iranin tregon se pasiguria e zgjatur shpesh i mban larg kompanitë shumëkombëshe, edhe kur sanksionet zbuten.
Mohimi i Moskës
Nga ana ruse, Dmitriev mohoi kategorikisht se Moska po ofronte projekte me vlerë 12 trilionë dollarë në këmbim të heqjes së sanksioneve. Ai deklaroi se vendimet për sanksionet do të varen nga interesat amerikane dhe pretendoi se kompanitë e SHBA kanë humbur mbi 300 miliardë dollarë që nga largimi nga tregu rus.
